(English below)
Nature journaling als je lichaam niet alles kan: dichtbij, klein en toch waardevol
Nature journaling lijkt soms iets waarvoor je ver naar buiten moet. Een rugzak mee, een schetsboek, verf, waterpotten, verrekijker, loepje. Een wandeling door een natuurgebied. Een middag in het gras.
Maar wat als dat tijdelijk niet kan?
De laatste tijd ben ik bezig geweest met het revalideren van een schouderblessure. Daardoor kon ik wekenlang niet tekenen en schilderen zoals ik gewend was. Na mijn operatie kon ik zes weken eigenlijk helemaal niets met mijn arm. Geen verf, geen lange tekensessies, geen schetsboek vol kleur.
Dat vond ik moeilijk. Want naar buiten gaan, kijken, tekenen en schrijven over de natuur geven mij veel plezier. Toch ontdekte ik opnieuw iets belangrijks: nature journaling hoeft niet altijd groot te zijn. Het hoeft niet altijd ver weg. En het hoeft zelfs niet altijd met tekenen of schrijven.
De basis is: luister naar je lichaam. Werk binnen je grenzen. En wees tevreden met wat wél kan.
Dat klinkt misschien eenvoudig, maar dat is het niet altijd. Het kan pijnlijk en verdrietig zijn als je lichaam niet meewerkt. Zeker als je graag naar buiten gaat, creatief bezig bent of gewend bent om veel zelf te kunnen. Maar een beperking betekent niet automatisch dat je nature journaling helemaal moet opgeven. Het vraagt vooral om een andere vorm.
1. Als je moeilijk naar buiten kunt
Misschien kun je door knieproblemen, artrose, voetklachten, rugklachten of vermoeidheid niet zomaar een natuurgebied in. Dan is mijn eerste tip: maak het kleiner.
Nature journaling kan ook binnen. Of bij je voordeur. Of in je straat. Of op een bankje om de hoek.
Heb je lichamelijke klachten waardoor je minder goed loopt? Overleg dan ook met een arts, fysiotherapeut of andere zorgverlener. Soms kunnen laagdrempelige oplossingen, zoals goede schoenen, inlegzooltjes of aangepaste oefeningen, al veel verschil maken. Misschien kun je dan geen tien kilometer wandelen, maar wel een uurtje naar een plek dichtbij. Dat kan al genoeg zijn.
En als je wél naar buiten kunt, maar maar een klein stukje? Verspil je energie dan niet aan doelloos rondlopen op zoek naar een geschikte plek. Bedenk van tevoren waar je heen gaat.
Kies bijvoorbeeld:
- een parkje in de buurt;
- een klein natuurgebied;
- een bankje met uitzicht op struiken of water;
- een rustig hoekje in je wijk;
- een plek waar je makkelijk kunt zitten.
Je hoeft niet steeds een nieuwe plek te zoeken. Juist door vaker naar dezelfde plek te gaan, ga je steeds meer zien. Je merkt welke planten opkomen, welke vogels terugkomen, welke insecten verschijnen en hoe het licht verandert. Je wordt als het ware expert van jouw kleine stukje natuur.
Je hoeft geen wandeling van acht kilometer te maken om iets te beleven. Eén vierkante meter kan al genoeg zijn.
Pro tip: kikkervisjes op tafel!! Verzorg ze, bestudeer ze en laat ze op de plek van vangen als ze volgroeid zijn weer vrij.
Als een natuurgebied niet lukt, kijk dan naar je directe omgeving. Stadsnatuur en dorpsnatuur zijn ook natuur. Tussen stoeptegels, langs muren, op parkeerplaatsen en rond lantaarnpalen leeft van alles.
Ik heb ooit tijdens een cursus nature journaling meegemaakt dat we ’s avonds buiten zouden gaan werken. We dachten dat er licht zou zijn, maar dat was er nauwelijks. Toch zijn we naar buiten gegaan. We liepen rond het gebouw en over de parkeerplaats en vonden daar allerlei kleine natuurschatten. Daarna gingen we binnen verder met onze nature journal pagina’s. We leerden veel, maakten leuke pagina’s en hadden plezier. Dat is precies de kern. Het hoeft niet perfect. Het hoeft niet op een spectaculaire plek. Het gaat erom dat je kijkt.
Vergeet ook je balkon, voortuin of stoepje niet. Als je een paar planten neerzet, ontstaat er al snel leven. Kijk welke insecten langskomen. Zoek op welke vlinders en bijen in jouw omgeving voorkomen. Misschien kun je zelfs waardplanten neerzetten: planten waar rupsen of andere insecten van leven.
En heb je maar een paar tegels bij de voordeur? Ook dan kun je beginnen. Haal er één tegel uit en zet er een plant in. Of zet een grote terracotta pot neer met een inheemse plant. Denk aan smeerwortel, munt of zelfs brandnetel als je daar ruimte voor hebt. Brandnetel is misschien niet de populairste tuinplant, maar wel een geweldige waardplant voor verschillende vlinders.
Ik ben zelf een groot fan van tegelwippen. Elke tegel die plaatsmaakt voor een plant is winst voor de biodiversiteit. En voor jou betekent het: meer leven om naar te kijken.
Zelf vind ik het bijvoorbeeld erg leuk om naar vuurwantsen in mijn tuin te kijken. Veel mensen lopen eraan voorbij. Maar als je goed kijkt, zie je ineens gedrag. Waar zitten ze? Wat doen ze? Zijn ze aan het eten? Scharrelen ze rond? Zitten ze alleen of juist samen?
Zo wordt iets heel gewoons opeens een klein onderzoek.
3. Als tekenen of schrijven niet goed lukt
Niet iedereen is beperkt in lopen. Soms zit de beperking juist in je handen, polsen, armen of schouders. Denk aan een schouderblessure, gescheurde pezen, carpaal tunnelsyndroom of overbelasting. Dan kan vooral de verslaglegging lastig worden. Ik hou zelf erg van tekenen en schilderen. Maar door mijn schouderblessure merkte ik weer dat dat niet vanzelfsprekend is. Na mijn operatie kon ik mijn arm nauwelijks gebruiken. Mijn verfpotten stonden te ver weg. Mijn waterpot kon ik niet bereiken. Mijn geliefde kleur moest dus even wachten.
Maar nature journaling bestaat gelukkig uit meer dan tekenen.
Je kunt kijken. Luisteren. Onthouden. Vergelijken. Vragen stellen. Bladeren inplakken op een herbariumachtige manier.
We hebben ogen om te zien wat er bloeit. We hebben oren om vogels, wind, regen en insecten te horen. We kunnen buiten zijn en verbinding voelen met de natuur, ook zonder dat daar direct een tekening of tekst uit komt.
Ik gebruikte in die periode bijvoorbeeld de app Merlin om vogelgeluiden te herkennen. Dan hoefde ik niets op te schrijven; de app maakte een lijstje van de vogels die ik hoorde. Als het lukte, kon ik met mijn andere arm kort een verrekijker vasthouden om vogels te bekijken. Zo leerde ik toch veel. Vogelgeluiden blijven voor mij uitdagend, maar ik ging vogels beter bekijken en herkennen. En vooral: ik was weer buiten. Ik was weer met natuur bezig.
4. Maak je onderzoek lichter
Als schrijven of tekenen tijdelijk niet lukt, kun je hulpmiddelen gebruiken. Je kunt bijvoorbeeld met spraakherkenning op je computer of telefoon een eenvoudig turfblad maken. Daarmee kun je insectengedrag onderzoeken zonder veel te schrijven.
Stel: je gaat in de tuin naar vuurwantsen kijken. Dan kun je turven:
- zitten ze op steen, aarde of plant;
- bewegen ze of zitten ze stil;
- eten ze;
- zoeken ze contact met elkaar;
- zijn er jonge dieren en volwassen dieren;
- verandert hun gedrag bij zon of schaduw?
Voor je het weet, zit je in een interessante rabbit hole. Je kunt online informatie opzoeken, je eigen vragen bedenken en een klein onderzoekje opzetten. Niet zwaar, niet ingewikkeld, maar wel leerzaam. Je nature journal hoeft dan geen pagina vol tekeningen te zijn. Het kan ook een lijstje zijn. Of een ingesproken notitie. Of alleen een bewuste observatie.
5. Begin weer klein als je lichaam dat toestaat
Op een gegeven moment kun je misschien weer iets meer bewegen. Bij mij was dat gelukkig zo met mijn schouder. Maar ik kon nog niet meteen terug naar schilderen. Daarom begon ik met kleine tekeningetjes dicht bij mijn lichaam. Kort. Tien minuten. Ik tekende kleine dieren, zoals een mier of een pissebed. Dat klinkt misschien eenvoudig, maar juist daardoor leerde ik veel. Over licht en donker. Over grafiet. Over meten. Over verhoudingen. Over secuur kijken. Hoe groot is het kopje ten opzichte van het lijf? Waar zitten de poten? Hoe valt de schaduw? Omdat ik alleen met grafiet werkte, moest ik beter kijken naar toonwaarden. Donker, licht, middentoon. Dat was eigenlijk heel waardevol.
Soms kan een kleine beweging zelfs onderdeel worden van je revalidatie, als je zorgverlener aangeeft dat dat mag. Beweging kan helpen om soepeler te worden. Maar blijf altijd binnen je grens. Ik vond het moeilijk om na tien minuten te stoppen. Toch deed ik het. Want als ik een half uur was doorgegaan, had ik mijn schouder overbelast.
Zet dus een timer.
En is je tekening niet af? Vette pech. Dan maak je hem morgen af.
Dat is geen mislukking. Dat is goed voor jezelf zorgen.
Als je bijna klaar bent om weer met kleur te werken, of als je het echt niet langer kunt laten, kun je een tussenstap zoeken. Waterverf vraagt vaak meer beweging: waterpot, kwast schoonspoelen, mengen, reiken naar materialen. Dat kan bij een schouder- of armblessure nog te veel zijn.
Kleurpotloden of aquarelpotloden kunnen dan een fijne tussenoplossing zijn. Je kunt dicht bij je lichaam werken en hebt minder spullen nodig. Je hoeft niet steeds naar een waterpot te reiken. Met aquarelpotloden kun je eventueel later nog een klein beetje water toevoegen, als dat lukt.
Ook hier geldt: luister naar je lichaam. En overleg bij twijfel met je zorgverlener. Het doel is niet om zo snel mogelijk terug te gaan naar wat je vroeger deed. Het doel is om op een haalbare manier weer plezier te krijgen in maken.
7. Nature journaling hoeft geen perfecte pagina op te leveren
Misschien is dit wel het belangrijkste: nature journaling is er niet om jezelf onder druk te zetten. Het is er om te ontspannen. Om te genieten van de natuur. Om beter te leren kijken. Om nieuwsgierig te blijven. Je hoeft je niet blind te staren op een prachtig bijgehouden natuurdagboek, mooie plaatjes of lange verdiepende teksten. Dat is allemaal leuk als het kan. Maar als het even niet kan, dan is dat ook goed.
Soms is nature journaling alleen maar met een loepje naar een bloemetje kijken. Even zien wat daar eigenlijk allemaal in zit. Soms is het beter kijken naar een koolmees in de tuin. Wat pikt hij op? Waar vliegt hij naartoe? Komt hij terug? Soms is het luisteren naar vogels met een app. Soms is het een plant op je balkon verzorgen. Soms is het binnen zitten met een vleesetende plant en je afvragen hoe zo’n blad eigenlijk werkt. Ik ben zelf dol op vleesetende planten. Ze komen hier niet veel in het wild voor, maar dat maakt niet uit. Ook een kamerplant kan een studieobject zijn. Zeker als buiten zijn tijdelijk niet lukt.
Met weinig middelen kun je dichtbij huis veel beleven. Nature journaling gaat uiteindelijk niet om afstand, prestatie of perfecte verslaglegging.
Het gaat erom dat je iets ziet.
Dat je even aandacht hebt.
Dat je waardeert wat er leeft.
En dat je, binnen jouw mogelijkheden, contact houdt met de natuur.
Op zoek naar meer prompts? lees 30 eenvoudige nature journaling prompts voor beginners
Lezen over nature journaling? kijk hier: Introductie in Nature Journaling
Je resultaat posten is altijd leuk, tag me vooral op insta: https://instagram.com/ArijaJansen en gebruik #natuurdagboek
English:
Nature journaling when your body cannot do everything: close to home, small, and still meaningful
Nature journaling can sometimes seem like something that requires you to go far outdoors. A backpack, a sketchbook, paints, water jars, binoculars, a magnifying glass. A walk through a nature reserve. An afternoon in the grass.
But what if that is temporarily not possible?
Lately, I have been rehabilitating from a shoulder injury. Because of that, I could not draw and paint the way I was used to for weeks. After my surgery, I could not really do anything with my arm for six weeks. No paint, no long drawing sessions, no sketchbook full of colour. I found that difficult. Going outside, observing, drawing and writing about nature bring me a lot of joy. Still, I rediscovered something important: nature journaling does not always have to be big. It does not always have to happen far away. And it does not even always have to involve drawing or writing.
The foundation is this: listen to your body. Work within your limits. And be satisfied with what you can do.
That may sound simple, but it is not always easy. It can be painful and sad when your body does not cooperate. Especially when you love being outdoors, being creative, or are used to doing many things independently. But a limitation does not automatically mean you have to give up nature journaling completely. It mainly asks for a different form.
1. If going outside is difficult
Maybe knee problems, arthritis, foot pain, back problems or fatigue make it difficult to go to a nature reserve. Then my first tip is: make it smaller. Nature journaling can also happen indoors. Or by your front door. Or in your street. Or on a bench around the corner.
If you have physical complaints that make walking harder, it is also wise to talk to a doctor, physiotherapist or another healthcare professional. Sometimes simple solutions, such as good shoes, insoles or adapted exercises, can make a big difference. Maybe you still cannot walk ten kilometres, but you may be able to spend an hour somewhere close by. That can already be enough.
And if you can go outside, but only for a short distance? Do not waste your energy wandering around aimlessly in search of a suitable place. Decide where you are going beforehand.
Choose, for example:
- a nearby park;
- a small nature area;
- a bench overlooking shrubs or water;
- a quiet corner in your neighbourhood;
- a place where you can sit down easily.
You do not have to keep looking for new places. In fact, by visiting the same place again and again, you start to see more. You notice which plants appear, which birds return, which insects show up and how the light changes. In a way, you become an expert on your own little patch of nature.
You do not need an eight-kilometre walk to experience something. One square metre can already be enough.
2. Urban and village nature count too
If a nature reserve is not possible, look at your immediate surroundings. Urban nature and village nature are nature too. Between paving stones, along walls, in car parks and around streetlights, all kinds of life can be found.
During a nature journaling course, I once experienced a situation where we were supposed to work outside in the evening. We thought there would be light, but there was hardly any. Still, we went outside. We walked around the building and across the car park and found all kinds of tiny natural treasures. Afterwards, we went back inside to continue our nature journal pages. We learned a lot, made lovely pages and enjoyed ourselves. That is exactly the point. It does not have to be perfect. It does not have to be in a spectacular place. It is about looking.
Do not forget your balcony, front garden or doorstep either. If you put out a few plants, life often appears quickly. Notice which insects visit. Look up which butterflies and bees live in your area. You might even be able to add host plants: plants that caterpillars or other insects depend on.
And if you only have a few paving stones by the front door? You can still begin. Remove one paving stone and put in a plant. Or place a large terracotta pot with a native plant. Think of comfrey, mint or even nettle if you have space for it. Nettle may not be the most popular garden plant, but it is a wonderful host plant for several butterflies.
I am a big fan of removing paving stones. Every tile that makes way for a plant is a gain for biodiversity. And for you, it means more life to observe.
Personally, I really enjoy watching firebugs in my garden. Many people walk past them without a second thought. But when you look closely, you suddenly start to see behaviour. Where do they sit? What are they doing? Are they eating? Are they wandering around? Are they alone, or together?
That is how something very ordinary can become a small investigation.
3. If drawing or writing is difficult
Not everyone is limited in walking. Sometimes the limitation is in your hands, wrists, arms or shoulders. Think of a shoulder injury, torn tendons, carpal tunnel syndrome or overuse.
Then the recording part can be especially difficult.
I love drawing and painting. But my shoulder injury reminded me that this is not something to take for granted. After surgery, I could hardly use my arm. My paint jars were too far away. I could not reach my water jar. So my beloved colour had to wait a little longer. But nature journaling is more than drawing. You can look. Listen. Remember. Compare. Ask questions. We have eyes to see what is flowering. We have ears to hear birds, wind, rain and insects. We can be outside and feel connected to nature, even when it does not immediately result in a drawing or a piece of writing.
During that period, I used the Merlin app, for example, to recognise bird sounds. That way, I did not have to write anything down; the app made a list of the birds I heard. When it was possible, I could briefly hold binoculars with my other arm to look at birds.
In this way, I still learned a lot. Bird sounds remain challenging for me, but I started to observe and recognise birds better. And above all: I was outside again. I was engaging with nature again. That is nature journaling too.
4. Make your research lighter
If writing or drawing is temporarily difficult, you can use tools.
For example, you can use speech recognition on your computer or phone to create a simple tally sheet. With this, you can study insect behaviour without having to write much.
Imagine sitting in the garden and watching firebugs. You could tally:
- whether they are on stone, soil or plants;
- whether they are moving or sitting still;
- whether they are eating;
- whether they make contact with each other:
- whether you see young animals and adults;
- whether their behaviour changes in sun or shade.
Before you know it, you are down a fascinating rabbit hole. You can look up information online, come up with your own questions and design a small investigation. Not heavy, not complicated, but still educational. Your nature journal does not have to be a page full of drawings. It can also be a list. Or a spoken note. Or simply one conscious observation.
5. Start small again when your body allows it
At some point, you may be able to move a little more again. Fortunately, that was the case with my shoulder. But I could not immediately return to painting. So I started with small drawings close to my body. Short sessions. Ten minutes. I drew small animals, such as an ant or a woodlouse. That may sound simple, but it taught me a lot. About light and dark. About graphite. About measuring. About proportions. About looking carefully. How large is the head compared to the body? Where are the legs? Where does the shadow fall? Because I worked only with graphite, I had to look more carefully at tonal values. Dark, light, mid-tone. That was actually very valuable.
Sometimes a small movement can even become part of your rehabilitation, if your healthcare professional says it is allowed. Movement can help you become more flexible. But always stay within your limits. I found it hard to stop after ten minutes. Still, I did. Because if I had continued for half an hour, I would have overused my shoulder.
So set a timer.
And if your drawing is not finished? Tough luck. You can finish it tomorrow.
That is not failure. That is taking good care of yourself.
6. Bring colour back carefully
When you are almost ready to work with colour again, or when you really cannot wait any longer, you can look for an intermediate step. Watercolour often requires more movement: a water jar, rinsing your brush, mixing paint, reaching for materials. With a shoulder or arm injury, that can still be too much. Coloured pencils or watercolour pencils can be a lovely in-between option. You can work close to your body and need fewer materials. You do not have to keep reaching for a water jar. With watercolour pencils, you can always add a little water later, if that is possible.
Here too: listen to your body. And if in doubt, check with your healthcare professional. The goal is not to return as quickly as possible to what you used to do. The goal is to find a manageable way to enjoy making things again.
7. Nature journaling does not have to produce a perfect page
Perhaps this is the most important point: nature journaling is not meant to put pressure on yourself.
It is there to help you relax. To enjoy nature. To learn to look more closely. To stay curious.
You do not have to fixate on keeping a beautiful nature diary, making pretty pictures or writing long, in-depth reflections. All of that is lovely when it is possible. But when it is not possible for a while, that is okay too.
Sometimes nature journaling is simply looking at a flower through a magnifying glass. Just noticing what is actually inside.
Sometimes it is watching a great tit in the garden more closely. What does it pick up? Where does it fly? Does it come back?
Sometimes it is listening to birds with an app.
Sometimes it is caring for a plant on your balcony.
Sometimes it is sitting indoors with a carnivorous plant and wondering how such a leaf actually works.
I love carnivorous plants myself. They are not very common in the wild here, but that does not matter. A houseplant can also be a study subject. Especially when going outside is temporarily not possible.
Close to home is good too
With very little, you can experience a lot close to home. A pot of mint. Comfrey by the front door. A nettle in a corner. A balcony planter. A houseplant. A flower in a vase. A bird on the fence. An insect on the wall.
Nature journaling is ultimately not about distance, performance or perfect documentation.
It is about seeing something.
Giving it your attention.
Appreciating what is alive.
And staying connected to nature, within your own possibilities.